اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)

در وسواس فکری-عملی، افکار، تصویرها یا تکانه‌های ناخواسته (وسواس‌های فکری) به ذهن می‌آیند و اضطراب یا ناراحتی زیادی ایجاد می‌کنند. فرد برای کم کردن این ناراحتی کارهای تکراری انجام می‌دهد (وسواس‌های عملی)، مانند شستن، وارسی، شمردن، مرتب کردن یا دعا و جمله‌گویی ذهنی. این کارها آرامش کوتاه‌مدت می‌دهند اما چرخه را قوی‌تر می‌کنند.

نشانه‌ها

• افکار تکراری درباره‌ی آلودگی، آسیب، اشتباه، تقارن یا موضوع‌های مذهبی و جنسی که با خواست فرد هم‌خوان نیست
• ساعت‌ها وقت گذاشتن برای شستن، وارسی یا تکرار
• اطمینان‌جویی مکرر از دیگران
• دوری از موقعیت‌هایی که وسواس را برمی‌انگیزد

داشتن چنین افکاری به معنای خواستن یا انجام دادن آن‌ها نیست؛ این یکی از نکته‌های اصلی در درمان است.

درمان‌های مؤثر

درمان روان‌شناختی خط اول وسواس، رویارویی و جلوگیری از پاسخ (ERP) است که شکلی از درمان شناختی-رفتاری است: رویارویی تدریجی با موقعیت‌های برانگیزاننده بدون انجام رفتار وسواسی. داروهای گروه SSRI (به تجویز روان‌پزشک) هم مؤثرند و در وسواس متوسط تا شدید معمولاً همراه ERP به کار می‌روند.

منابع

• NICE CG31: Obsessive-compulsive disorder and body dysmorphic disorder (2005).
• APA Practice Guideline for the Treatment of OCD (2007, guideline watch 2013).